icra-ve-iflas-hukuku , ticaret-hukuku

Senet Nedir – Nasıl Doldurulur ?

Senet

Senet, günümüz Türkçesinde “Bir kimsenin yapmaya veya ödemeye borçlu olduğu şeyi göstermek için imzaladığı resmî kâğıt, belgit.” anlamına gelmektedir. Ancak bununla birlikte senet, “Dayanılan veya dayanılacak olan şey.” Manasına da gelmektedir. Hukuk literatüründe bu kavramla da sık karşılaşılmaktadır. Örneğin Tapu Senedi, Noter Senedi gibi evraklara da senet denilmektedir.

Senet Nedir

Ticari hayatta senet sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Hatta ticaretin büyük bir kısmı senet alıp vermek suretiyle yapıldığı söylenir. Nakit sıkıntısı çeken tacirlerin sıklıkla başvurduğu bir yoldur. Türk Ticaret Hukukunda senetler kıymetli evrak başlığı altında ayrıca düzenlenmiş ve halk arasında senet diye tabir edilen bono, kambiyo senedi olarak nitelendirilmiştir. Kanun bunlara mahsus özel nitelikler ve koruma yolları tahsis etmiştir. Bu hususa kambiyo senetlerine mahsus takip yolu ve senetle ispat kuralına da başka bir makalemizde değineceğiz.

Bono Nedir

Halk arasında senet diye bilinen borç senedi aslında Türk Ticaret Kanunu nda bono olarak tanımlanmıştır. Bu kanuna göre özel şekil şartları belirlenmiş ve özel koruma yolları benimsenmiştir.

Çek Nedir

Kambiyo senetlerinden olan çek aslında vadesiz, nakit para olarak kullanılmaya başlanılmış ise de, başka ülkelerde örneğine rastlanılmayacak şekilde ülkemizde evrim geçirmiş ve vadeli çek kavramı türemiştir. Halk arasında çetin vadesi geldi, bir aylık senet gibi kavramlar çokça kullanılmaktadır. Halbuki bu durum çekin doğasına aykırıdır. Ancak ihtiyaçlar doğrultusunda kavramlarda esnekleşmiş ve başka boyutlara evrilmiştir.

Poliçe Nedir

Poliçe ülkemizde yaygın olarak kullanılmamaktadır. Poliçenin genel mantığı başkasından olan alacağını, üçüncü bir kişiye devretmektir. İş bu poliçeyi benden alacaklı olan x kişiye şu tarihte ödeyin şeklinde açıklanabilir. Tabi bu senedin de kendine mahsus şekil şartları bulunmakta ise de, kullanılmadığı için detaylı açıklamaya girmeye gerek yoktur. Esas olarak bizim konumuz senet diye tabir edilen bono olacaktır.

Senedin Türk Ticaret Kanunu ndaki Unsurları

Öncelikle tüm senetlerde, senedi düzenleyenin borçlanma ehliyetinin ve iradesinin bulunması şarttır. Borçlanma ehliyeti kişinin iradesini etkileyecek hastalık, sarhoşluk veya ilaç tesiri altında olma, iradenin cebir, tehdit ve hile gibi eylemlerle sakatlanması gibi koşulların bulunmaması, ayrıca kişinin reşit ve farik-mümeyyiz olması koşullarının bir arada olmasını ifade eder.

Türk Ticaret Kanunu

A) UNSURLAR

    Madde 776- (1) Bono veya emre yazılı senet;

  1. a) Senet metninde “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesini ve senet Türkçe’den başka bir dille yazılmışsa, o dilde bono veya emre yazılı senet karşılığı olarak kullanılan kelimeyi,
  2. b) Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadini,
  3. c) Vadeyi,
  4. d) Ödeme yerini,
  5. e) Kime veya kimin emrine ödenecek ise onun adını,
  6. f) Düzenlenme tarihini ve yerini,
  7. g) Düzenleyenin imzasını içerir.

SENETLE İLGİLİ YARGITAY KARARLARI

    1. Hukuk Dairesi         2015/9716 E.  ,  2015/19930 K.
    • BONODA TANZİM YERİ BULUNMAMASI
    • BONODA TANZİM YERİ OLARAK GEÇERSİZ İBARE
    • KAMBİYO SENETLERİNE MAHSUS TAKİBİN İPTALİ
    • TÜRK TİCARET KANUNU (6102) Madde 776
    • TÜRK TİCARET KANUNU (6102) Madde 777

“İçtihat Metni”

Yukarıda tarih ve numarası yazılı mahkeme kararının müddeti içinde temyizen tetkiki borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü : Alacaklı tarafından borçlu hakkında başlatılan bonoya dayalı kambiyo takibinde, borçlular vekili, senette tanzim yeri yazılı olmadığından senedin kambiyo vasfında olmadığını ileri sürmüş, mahkemece, tanzim yerinin Lüleburgaz olarak açık ve anlaşılabilir bir biçimde yazılı olduğu gerekçesi ile şikayetin reddine karar verildiği görülmüştür. İcra takibinin dayanağı olan 03.12.2014 vade tarihli ve 32.500,00 TL bedelli bonoda tanzim yerinin gösterilmediği, tanzim edenin ad ve soyası yanında (L.Burgaz) ifadesine yer verildiği anlaşılmıştır.

TTK’nun 776/1-f maddesi gereğince senette tanzim yerinin yazılı olması gereklidir. Aynı Kanun’un 777/4. maddesine göre ise, tanzim edildiği yer gösterilmeyen bir bononun, tanzim edenin ad ve soyadı yanında yazılı olan yerde tanzim edilmiş sayılacağı hükme bağlanmıştır. Tanzim yeri olarak idari birim adı (kent, ilçe, bucak, köy gibi) yazılması yeterli olup ayrıca adres gösterilmesi zorunlu bulunmamaktadır.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 14.12.1992 tarih ve 1992/1-5 sayılı kararına göre, keşide yerinin hiçbir duraksamaya meydan vermeyecek şekilde anlaşılabilir olması koşulu ile kısaltılmış “Ank.” ve “İst.” ile sınırlı olarak yazılması mümkündür.

Somut olayda dayanak bonoda (L.Burgaz) olarak belirtilen keşide yerinin belirgin bir idari birimi belirtmediği ve TTK’nun 776/1-f maddesinde öngörülen koşulu oluşturmadığı sonucuna varılmalıdır. Bu durumda mahkemece İİK’nun 170/a maddesi uyarınca takibe konu senedin kambiyo vasfında olmadığından re’sen takibin iptaline karar vermesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

SONUÇ : Borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK’nun 366. ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan harcın istek halinde iadesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 07/09/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.

B) UNSURLARIN BULUNMAMASI

    Madde 777- (1) İkinci ilâ dördüncü fıkralarda yazılı hâller saklı kalmak üzere, 776 ncı maddede gösterilen unsurlardan birini içermeyen bir senet bono sayılmaz.

    (2) Vadesi gösterilmemiş olan bono, görüldüğünde ödenmesi şart olan bir bono sayılır.

    (3) Açıklık bulunmadığı takdirde senedin düzenlendiği yer, ödeme yeri ve aynı zamanda düzenleyenin yerleşim yeri sayılır.

    (4) Düzenlendiği yer gösterilmeyen bir bono, düzenleyenin adının yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır.

Senet Nasıl Doldurulur

Senet, Türk Ticaret Kanunu 776 maddede belirtilen tüm unsurları içerecek şekilde dikkatlice doldurulmalıdır. Aşağıda senet nasıl doldurulur sorusuna resimli olarak cevap verilecektir.

Senet Örneği

Halk arasında yoğun olarak kırtasiyelerden temin edilen aşağıdaki senet kullanılmaktadır. Ancak senet kanuni tanımında basılı bir kağıttan ziyade içerdiği unsurlar itibariyle önem atfedilmiş bir belgedir. Bu nedenle Türk Ticaret Kanunu 776 maddede belirtilen tüm unsurların bulunması koşulu ile a4 kağıda dahi yazılarak düzenlenebilir. Ancak yoğun olarak kullanılan ve erişimi kolay olan aşağıdaki senedi kullanmakta mümkündür.

 

Senet Doldurma Örneği

Yukarıda boş halini vermiş olduğumuz senedin usulüne uygun olarak tüm unsurları içerir şekilde doldurulmuş hali aşağıdadır. Senedin nakit borç para verildiği kriteri baz alınmıştır. TC kimlik numarası zorunlu unsur değildir ancak bunun eksik olması ileride alacaklıya sorun yaratacağından baştan doldurmak en doğrusu olacaktır.   

Senet Düzenleme

Senet genel itibarla borcu ötelemek amacıyla kullanılmaktadır. Günlük hayatta işin içine vade giren hemen hemen her yerde karşımıza çıkmaktadır. Senetle yapılan alışverişe yönelik olarak sık karşılaşan sorunları esas alan ayrı bir yazımız olacaktır. Bu yazımıza ileride güncelleme yapılarak yazılan makale eklenecektir.

Senetlerle ilgili sorularınızı yöneltmek için buraya tıklayarak bizimle iletişim kurabilirsiniz.

Leave a comment

Online Danışmanlık
1
Avukata Danışın
Merhaba 👋 Size yardımcı olabilir miyiz?